Rezerwat Przyrody Moczary
W najbardziej odległym zakątku polskich Karpat, tam gdzie Bieszczady przechodzą łagodnie w Góry Sanocko-Turczańskie, rozciąga się tajemniczy rezerwat Moczary. Ta przyrodnicza perła położona jest w dolinie potoku Mszaniec, gdzie specyficzne warunki geologiczne i hydrologiczne stworzyły rozległe obszary podmokłe, które dały nazwę całemu miejscu. Podłoże stanowią głównie fliszowe utwory skalne – piaskowce i łupki, tworzące nieprzepuszczalną warstwę, na której gromadzi się woda. Dzięki temu powstał tu unikalny kompleks źródlisk, młak i torfowisk, otoczonych bukowymi i jodłowymi lasami. Klimat tego zakątka charakteryzuje się stosunkowo wysokimi opadami i chłodniejszymi temperaturami niż w otaczających dolinach. Historię tego miejsca naznaczył tragiczny los dawnych mieszkańców, którzy po II wojnie światowej zostali wysiedleni w ramach akcji „Wisła”. Opuszczone wsie zarosły lasem, a jedynymi śladami ludzkiej obecności pozostały zdziczałe sady, fundamenty dawnych domostw i przydrożne kapliczki.
Rezerwat Przyrody Moczary – co robić?
Eksplorowanie tego bieszczadzkiego zakątka daje możliwość zaznania prawdziwie dzikiej przyrody. Wędrówki malowniczą doliną potoku Mszaniec prowadzą przez rozległe podmokłe łąki i młaki, gdzie woda sączy się dosłownie spod stóp. Miłośnicy botaniki odkryją tu prawdziwe bogactwo gatunków – od storczyków po rzadkie gatunki torfowiskowe. Początek lata to czas, gdy młaki pokrywają się purpurowymi kwiatami pełnika europejskiego, tworząc niezapomniany widok. Obserwacja ptaków przyniesie wiele satysfakcji, zwłaszcza że występują tu gatunki typowe zarówno dla terenów górskich, jak i podmokłych. Z kolei cichy spacer o świcie lub zmierzchu daje realną szansę na spotkanie z dzikimi mieszkańcami lasów – jeleniem, sarną czy dzikiem. Fotografia przyrodnicza dostarcza tu niezliczonych możliwości – od panoramicznych widoków na dolinę po zbliżenia rzadkich roślin. Jesienią, gdy bukowe lasy eksplodują złotem i purpurą, rezerwat ukazuje swoje najbardziej fotogeniczne oblicze. Dla osób zainteresowanych historią regionu fascynująca będzie wędrówka śladami nieistniejących wsi – zdziczałe sady, zarastające łąkostepy i pojedyncze drzewa owocowe przypominają o ludziach, którzy niegdyś zamieszkiwali te tereny.
Rezerwat Przyrody Moczary – co zobaczyć?
Przyrodniczy skarb rezerwatu stanowi rozległy kompleks młak i źródlisk, gdzie woda wypływa spod ziemi, tworząc sieć drobnych strumyków i zabagnień. Te naturalne źródła charakteryzują się krystalicznie czystą wodą o stałej, niskiej temperaturze, co sprzyja rozwojowi specyficznych zbiorowisk roślinnych. Na torfowiskach i młakach kwitnie wiele rzadkich roślin, wśród których prym wiodą różne gatunki storczyków oraz pełnik europejski – kwiat, który stał się symbolem bieszczadzkiej przyrody. Otaczające podmokłości górskie lasy bukowe i bukowo-jodłowe zachwycają pierwotnym charakterem i bogactwem drzew w różnych stadiach rozwoju. Wiele z nich osiąga imponujące rozmiary, przypominając o czasach, gdy całe Karpaty porastała pierwotna puszcza. Szczególnym elementem krajobrazu są „cerkwiska” – miejsca po dawnych wsiach i cerkwiach, gdzie wśród młodego lasu można dostrzec stare drzewa owocowe, kamienne podmurówki czy krzyże przydrożne. Te historyczne ślady, powoli pochłaniane przez przyrodę, stanowią wzruszający kontrast z dzikością otaczających lasów. Z ekologicznego punktu widzenia wyjątkowa jest również rola rezerwatu jako ostoi dużych drapieżników – wilków, rysi i niedźwiedzi, które znajdują tu bezpieczną przystań w coraz bardziej przekształcanym przez człowieka krajobrazie karpackim.
Rezerwat Przyrody Moczary – informacje praktyczne
Dotarcie do rezerwatu wymaga nieco wysiłku, gdyż prowadzą tu jedynie lokalne drogi, a ostatni odcinek trzeba pokonać pieszo. Najlepszą bazą wypadową będzie miejscowość Bandrów Narodowy, skąd do granic rezerwatu prowadzi żółty szlak turystyczny. Ze względu na podmokły charakter terenu, najkorzystniejszą porą na odwiedziny jest późna wiosna i lato, gdy podłoże jest względnie suche. Absolutnie niezbędne są wodoodporne buty, najlepiej wysokie buty trekkingowe, ponieważ nawet w najsuchszych okresach młaki pozostają wilgotne. Na trasę warto zabrać lornetkę do obserwacji ptaków, repelent przeciw owadom oraz zapas wody i prowiantu – w okolicy brakuje jakiejkolwiek infrastruktury turystycznej. Zwiedzanie całego rezerwatu wymaga całodniowej wycieczki. Ze względu na oddalenie od cywilizacji, warto zawiadomić kogoś o planowanej trasie i przewidywanym czasie powrotu. W rezerwacie panuje spokój i cisza, co stanowi jego największy walor, jednak trzeba pamiętać, że w razie problemów pomoc może być znacznie oddalona. Podczas wędrówek należy kierować się zasadą „zostaw tylko ślady stóp, zabierz tylko wspomnienia i zdjęcia”, aby zachować dziewiczy charakter tego miejsca dla przyszłych pokoleń.
Zobacz jakie inne parki / rezerwaty znajdują się również blisko miast: Przemyśl
