Rezerwat Przyrody w Pniowie Kotewka Orzech Wodny
Rezerwat Przyrody w Pniowie Kotewka Orzech Wodny położony jest na terenie Kotliny Sandomierskiej. Nazwa rezerwatu wskazuje na główny przedmiot ochrony – kotewkę orzech wodny (Trapa natans), rzadką roślinę wodną objętą ścisłą ochroną gatunkową w Polsce. Obszar ma charakter nizinny, typowy dla dolin rzecznych tej części kraju. Rezerwat najprawdopodobniej chroni zbiornik wodny lub starorzecze, w którym występuje populacja kotewki. Ta roślina wodna o charakterystycznych, rogalkowatych owocach niegdyś była pospolita w starorzeczach i spokojnych zatokach rzek, jednak w XX wieku jej populacja drastycznie zmalała w całej Europie. Gatunek ten preferuje płytkie, ciepłe i żyzne wody stojące, często starorzecza większych rzek. Kotlina Sandomierska, przez którą przepływa Wisła i jej dopływy, stwarza odpowiednie warunki dla występowania tej rośliny. Klimat regionu ma charakter przejściowy między oceanicznym a kontynentalnym, z wyraźnymi wpływami kontynentalnymi, co przekłada się na stosunkowo ciepłe lata – warunek konieczny dla rozwoju kotewki, która w Polsce znajduje się na północnej granicy swojego naturalnego zasięgu.
Rezerwat Przyrody w Pniowie Kotewka Orzech Wodny – co robić?
Obserwacje botaniczne stanowią główną atrakcję rezerwatu, przy czym najlepszym okresem do podziwiania kotewki jest lato, gdy jej charakterystyczne rozety liściowe unoszą się na powierzchni wody, a między nimi pojawiają się drobne białe kwiaty. Fotografia przyrodnicza daje możliwość uwiecznienia tej rzadkiej rośliny oraz innych gatunków wodnych i nadwodnych występujących w rezerwacie. Spacery wzdłuż brzegów zbiornika wodnego pozwalają obserwować bogactwo życia związanego z ekosystemem wodnym – od roślin przez owady po ptaki. Obserwacje ornitologiczne są szczególnie owocne wiosną i jesienią, w okresie przelotów, gdy zbiorniki wodne stanowią miejsce odpoczynku dla wielu gatunków ptaków. Latem warto zwrócić uwagę na różnorodne gatunki ważek i motyli związanych z terenami podmokłymi. Fotografowanie krajobrazów najlepiej udaje się wczesnym rankiem lub późnym popołudniem, gdy światło jest miękkie i ciepłe, a nad wodą mogą tworzyć się malownicze mgły. Z punktów widokowych można podziwiać panoramę zbiornika z kwitnącymi roślinami wodnymi, wśród których wyróżniają się charakterystyczne rozety kotewki. Obserwacje życia podwodnego są możliwe z brzegu lub pomostów, zwłaszcza w płytszych partiach zbiornika.
Rezerwat Przyrody w Pniowie Kotewka Orzech Wodny – co zobaczyć?
Główną atrakcją Rezerwatu Przyrody w Pniowie Kotewka Orzech Wodny są oczywiście skupiska kotewki – rzadkiej rośliny wodnej o charakterystycznych rozetach liściowych unoszących się na powierzchni wody. W pełni sezonu wegetacyjnego, latem, te rozety tworzą zwarte płaty, między którymi pojawiają się drobne, białe kwiaty. Pod koniec lata można obserwować charakterystyczne owoce kotewki – ciemne orzeszki z czterema ostrymi wyrostkami, przypominającymi kotwicę. Oprócz kotewki w zbiorniku występują prawdopodobnie inne rośliny wodne, takie jak grzybienie białe czy grążele żółte, których duże liście i kolorowe kwiaty stanowią ozdobę tafli wody. Brzegi zbiornika porastają szuwary z trzciną, pałką i tatarakiem, które są siedliskiem dla wielu gatunków ptaków. W płytkiej wodzie można dostrzec różnorodne gatunki płazów i ryb, dla których zbiornik stanowi miejsce rozrodu i żerowania. Na obszarze rezerwatu warto również zwrócić uwagę na różnorodne owady związane ze środowiskiem wodnym – kolorowe ważki, chrząszcze wodne czy motyle. Z punktów widokowych roztacza się panorama na zbiornik wodny z mozaiką roślinności wodnej i szuwarowej, która zmienia się wraz z porami roku. Jesienią, gdy kotewka kończy swój cykl życiowy, jej owoce opadają na dno zbiornika, gdzie przeczekają zimę, aby wiosną dać początek nowym roślinom. Tafla wody w różnych porach dnia odbija światło i otaczającą roślinność, tworząc malownicze widoki dla fotografów przyrody.
Rezerwat Przyrody w Pniowie Kotewka Orzech Wodny – informacje praktyczne
Dostęp do rezerwatu zapewniają lokalne drogi, przy czym ostatni odcinek może wymagać poruszania się pieszo. Ze względu na ochronę cennego ekosystemu wodnego, poruszanie się po terenie rezerwatu może być ograniczone do wyznaczonych ścieżek i pomostów. Najlepszą porą na odwiedziny jest lato, gdy kotewka jest w pełni rozwoju i można obserwować jej charakterystyczne rozety liściowe oraz kwiaty. Na wyprawę warto zabrać lornetkę, która pozwoli na obserwację ptaków wodnych i innych zwierząt z bezpiecznej odległości bez zakłócania ich spokoju. Niezbędnym elementem wyposażenia jest również środek przeciw komarom i innym owadom, które mogą być uciążliwe w pobliżu wody. Podczas upałów należy zaopatrzyć się w nakrycie głowy oraz wystarczającą ilość wody, gdyż nad otwartym zbiornikiem wodnym promienie słoneczne działają intensywniej niż w lesie. Na terenie rezerwatu prawdopodobnie nie ma rozwiniętej infrastruktury turystycznej, dlatego warto przygotować się na samodzielność. Ze względu na ochronę rzadkiego gatunku, jakim jest kotewka, obowiązuje bezwzględny zakaz zbierania roślin i ich części, w tym charakterystycznych orzechów. W plecaku powinny znaleźć się: aparat fotograficzny (najlepiej z teleobiektywem), przewodnik do rozpoznawania roślin wodnych oraz podstawowa apteczka.
Zobacz jakie inne parki / rezerwaty znajdują się również blisko miast: Ostrowiec Świętokrzyski
